Hình ảnh từ Isabela Kronemberger tại Unsplash
Trong quá trình tư vấn hướng nghiệp, mình thường nhận được 2 câu hỏi kinh điển sau khi thân chủ đang muốn tìm nghề cho mình:
Làm nghề nào có triển vọng trong tương lai?
Ngoài thị trường đang có nghề nào hot?
Mình không phủ nhận hai câu hỏi này quan trọng, hướng về tương lai và hướng ra bên ngoài thị trường lao động sẽ cho chúng ta những định hướng phù hợp với thời đại. Điều đó rất tốt. Tuy vậy, trước khi hướng đến 2 điều này, Toàn cho rằng mình nên làm 1 việc quan trọng hơn nữa, đó là hướng vào bên trong mình.
Nghề nghiệp triển vọng và có thể hot, kiếm được nhiều tiền trong tương lai sẽ không mấy ý nghĩa khi bạn nhận ra bạn đang làm nghề rất hot nhưng không hợp với mình. Sự hòa hợp giữa công việc và đặc tính cá nhân mới là điều đem lại sự thỏa mãn công việc cao nhất của bạn.
Hãy hướng vào trong trước khi hướng ra bên ngoài
Mình gợi ý bạn hãy tìm hiểu bên trong mình về các yếu tố sau:
Sở thích: Bạn thích làm những hoạt động gì? Bạn thích công việc gì? Tại sao bạn lại thích những điều như vậy?
Khả năng: Bạn có những sở trường nào? Kỹ năng nào bạn tự tin? Năng lực học tập, học hỏi của bạn ra sao?
Giá trị: Bạn coi trọng điều gì nhất?
Cá tính: Tính cách của bạn thế nào? Bạn hướng nội hay hướng ngoại, liệu bạn quyết đoán hay dân chủ? Bạn lắng nghe con tim hay lý trí,…?
Khi bạn hiểu được 4 đặc tính trên mà dân hướng nghiệp tụi mình hay gọi là VIPS (Value - Interest - Personality - Skills), bạn đang nắm rõ về các yếu tố gốc rễ bên trong của mình. Rễ có mạnh và chắc thì cây sự nghiệp sẽ cho quả ngọt.
Hãy nhìn về quá khứ trước khi hướng đến tương lai
Vậy làm sao biết được 4 đặc điểm trên? Có nhiều cách:
Tự chiêm nghiệm trả lời các câu hỏi ví dụ ở trên
Làm các bài trắc nghiệm hỗ trợ như Holland Code, DISC, Indigo,… và à ừ, cũng có thể là Thần số học và Sinh trắc học…
Bạn nên chọn các bài test có nền tảng khoa học chắc chắn. Nhưng dù là vậy, thì đó vẫn chỉ là những công cụ tham khảo. Bạn, bằng sự am hiểu bản thân phải đánh giá và xác nhận, cái gì là đúng, cái gì là sai về bạn trong các báo cáo test.
Nếu bạn không hiểu bạn, bạn nghĩ 1 bài test sẽ hiểu bạn hơn sao?
Mình thường rất thích bài tập nhìn về quá khứ. Hãy nhìn về cấp 1, 2, 3, hay thời đại học của mình. Những trải nghiệm nào cho bạn niềm vui, trải nghiệm nào không thoải mái? Ước mơ của bạn hồi nhỏ là gì? Hành động nào, ký ức nào là bước ngoặc trong đời bạn? Chính những dấu chấm trong quá khứ sẽ kết nối lại, cho bạn những gợi ý để bạn thấy được đặc tính cá nhân của bạn đã định hình như thế nào và ra sao.
Ok la. Và nếu đã làm được 2 điều ở trên rồi, thì đến lúc để bạn cân nhắc các lựa chọn nghề nghiệp rồi đó. Thường nó sẽ pop up ra khi bạn đã hiểu mình hơn, bạn sẽ thấy cái công việc nào mình thấy nó khả dĩ là hợp với mình rồi. Và vâng, hãy làm chuyện mà có lẽ các bạn đang nghĩ: Hướng ra ngoài thị trường và tương lai để hiểu hơn nghề nghiệp.
Cuối cùng, matching và ra quyết định, bạn nhé.